T3, 08 / 2017 5:11 chiều | admin

Nhấm nháp hương vị béo ngậy những miếng phomai sữa dê cùng với hương thơm của những chiếc bánh mì hình tròn truyền thống, tan giòn trong những câu chuyện rôm rả về tình hình thế giới của người bản địa bên cốc trà quế bốc khói vào mỗi sáng mai : đó chính là những gì “đặc trưng và tinh túy” nhất của người Tunis trong lòng phố cổ Medina.

Ngôi đền trung tâm thành phố Dougga

Tôi đến Tunisia từ thành phố Casablanca – Morocco vào một đêm cuối đông đầu xuân rét mướt. Trong tôi, Tunis là một thành phố khá hiện đại xen lẫn trong kiến trúc Hồi Giáo Ba Tư. Cũng giống như những ngôi nhà khác ở thủ đô Tunis, khách sạn tôi ở vẫn có những ô cửa màu xanh dương trên nền tường phết vôi trắng cùng với những giàn hoa giấy lòa xòa nhiều màu sắc trước cổng. Một kiến trúc rất đặc trưng của vùng Địa Trung Hải.

Đấu trường La Mã ở El Jem

Medina – những nếp tầng văn hóa

Cứ mỗi sớm mai, những tiếng lộc cộc của những chiếc xe cút kích đi giao bánh mì luôn làm tôi thức giấc. Những khi ấy luôn là 5 giờ sáng địa phương. Medina luôn giữ lại sự cổ kính cho mình bằng những viên đá có từ thế kỷ 17 được cắt theo hình vuông xếp lại với nhau một cách không bằng phẳng. Sự chông chênh của đá cùng với những bánh xe cút kích tạo thành một âm hiệu báo thức hàng ngày khi bình minh lên.

Một góc phố Medina

Gọi Medina là một pháo đài cũng đúng vì càng đi sâu vào bên trong chúng càng dốc lên và mỗi một tầng khu phố được nối với nhau bằng những chiếc cầu thang bằng đá cổ kính. Medina tạo thành bát quái trận đồ bên trong với nhiều cổng ra vào và rất dễ bị lạc. Tôi luôn chụp hình lại vị trí của mình khi muốn bước vào một cổng Medina nào đó, những khi lạc đường, tôi thường đưa ra hình ảnh để người địa phương hướng dẫn cách quay lại.

Những tiếng chuyện trò rôm rả bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trong tầm từ lúc 5-6 giờ, khi ấy những người bán hàng từ các vùng lân cận cùng với những chú ngựa thồ hàng đến nơi. Những âm thanh trò chuyện xuất hiện sớm và nhiều hơn vào phiên chợ cuối tuần. Tinh ý hơn một chút, tôi không cần phải bước sâu vào bên chợ để mua các loại rau cải cần thiết, bởi những người bán “dạo” không có chỗ chỉ bày bán sản phẩm “chân chất” của mình với giá rẻ hơn ở phía trước cổng vào Medina.

Một phiên chợ buổi sớm Medina

Những bắp cải đang vào độ cuốn chặt, những cuộn cải búp màu vàng mơn mởn, những quả dưa leo đậm màu xanh hay những đôi gà đang rớt hột ở lứa đầu tiên cùng với các loại rau mùi là những sản phẩm “chân quê” thường bắt gặp trên các quầy hàng ấy. Thỉnh thoảng, một vài nải chuối vàng ươm có nguồn gốc từ Tây Ban Nha hay những quả cam vàng mọng nước cũng được xen vào bày bán. Trong các loại rau mùi, không thể thiếu húng quế, nho nhỏ cây và lá nhưng rất đậm mùi. Chúng được cột thành bó và bán khá chạy bởi người Tunisia thích uống trà nóng vào buổi sáng mà không quên bỏ một vài cọng húng quế vào ly.

Một góc chợ Medina, Tunisia

Qua khung cửa sổ, trong làn sương sớm lạnh lùng của những ngày cuối đông đầu xuân, hình ảnh những con người lao động cần cù đáng mến ấy khoác những chiếc áo mưa bạc màu hay quấn ngang người vẫn đậm chất người nông dân chân lắm tay bùn ở quê tôi trong những phiên chợ sớm. Tôi thích chọn mua rau củ của những cụ già ngồi co ro hít hà vì cái lạnh trên những bậc thang dù số lượng chẳng là bao.

Là quốc gia Hồi Giáo, nhưng Tunisia hay Ma Rốc gây ngạc nhiên trong tôi bởi sự khác biệt trong các ngôi chợ : cho phép phụ nữ tham gia bán hàng. Rồi thỉnh thoảng một vài cụ cũng vượt qua vòng lễ giáo khi muốn chụp hình cùng tôi hay ra ký hiệu cho tôi chụp hình cụ. Hình ảnh những mái đầu đã bạc trắng, khẽ rung rinh nụ cười móm duyên trong chiếc khăn choàng truyền thống khiến tôi day dứt mãi tình người. Tôi biết chắc rằng, trong cuộc đời này, tôi sẽ không còn có cơ hội để gặp lại các cụ ….

Medina cổ kính và rực rỡ sắc màu

Medina của tôi trở nên điềm tĩnh và yên bình lạ lùng vào những ngày cuối tuần. Những tiếng í ới bán hàng sôi động cũng giảm dần từ trưa thứ bảy và hoàn toàn dứt hẳn vào ngày chủ nhật. Không gian đã trả về cho Medina những khoảnh khắc trầm tư và nhìn lại chính mình. Tôi yêu vô bờ bến và không lý do khi được lang thang trong Medina vào những ngày cuối tuần khi ánh nắng vàng hanh đang xuyên qua những con hẻm nhỏ.

Vốn dĩ Medina luôn bị che khuất bởi nhiều quầy hàng thủ công mỹ nghệ quyến rũ. Medina sẽ là bức tranh hoàn hảo về sự cổ kính và văn hóa đặc trưng của vùng đất Maghreb khi ung dung tự tại trầm mặc với thời gian. Nét cổ kính đó đến từ những cánh cửa hay mái vòm nối khoảng cách 2 dãy phố được làm bằng gỗ đã xỉn màu và xanh màu rêu. Mái vòm còn là cổng chào, là nơi che mưa, tránh nắng hay là chỗ nghỉ chân. Không một mái vòm nào giống mái vòm nào, chúng là sự đa dạng về màu sắc và hoa văn được điêu khắc trên những thanh gỗ.

Thành phố Tunis hiền hòa, bình yên

Không có thành phần trung gian “khá giả” trong Medina mà nơi đó chỉ có người rất nghèo hoặc rất giàu. Những người nghèo không đủ tiền ra đi để mua một một mảnh đất khác ở vùng ngoại ô đành bám trụ lại trong sự cổ kính của ngôi nhà mà dường như chúng có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Những người rất giàu lại không muốn rời xa vùng đất từng gắn bó và chất chứa nhiều kỷ niệm qua nhiều thế hệ nên sửa sang những ngôi nhà cổ thành những biệt thự tuyệt đẹp bên trong. Medina trở thành khu chợ bán các mặt hàng gia dụng hàng ngày cũng như các quầy hàng đồ lưu niệm.

Những ô cửa màu xanh cứ cuốn hút tôi đi mãi dù chẳng biết đi đâu. Thỉnh thoảng lao xao đâu đó âm thanh một vài vòng bánh xe đạp của một em bé nào đó qua phố đến lò bánh mì. Trong hơi gió tạt ngang, tôi lại hít phải hương thơm của nhiều loại gia vị từ một quầy hàng nào đó thoát ra từ khe cửa …

Ô cửa xanh giữa những bức tường trắng lãng mạn

Những đôi bàn tay trên cánh cửa lại gây sự tò mò trong tôi. Những người bản địa giải thích cho tôi hiểu: bàn tay bên trái là chuông dành cho người lạ đến nhà, với âm thanh khác hẳn bàn tay bên phải. Bàn tay phải là chuông chỉ dành cho chủ nhân. Chúng chính là “cửa sổ tâm hồn” của gia chủ khi muốn thể hiện ra bên ngoài. Nhìn bàn tay phải được chạm nổi trên cánh cửa, có thể đánh giá được con mắt mỹ thuật lẫn… tính cách của chủ nhân.

Chí Linh

Theo Thể Thao & Văn Hóa

Bài viết cùng chuyên mục